Ιωάννα Π. Παραφέστα - Αρχιτέκτων Μηχανικός - Εργασία τού 2022
Ο ενοριακός ναός στον οικισμό των Βουρλιωτών ήταν μετόχι τής Μονής Βροντά¹.
 |
| (α) Δυτική όψη τού ναού |
Στο Συγγίλιο τού Ιουνίου 1777 τού Σωφρονίου που αφορούσε τη Μονή Βροντά αναφέρεται κάποια διένεξη μεταξύ τού Αρχιεπισκόπου κυρ Ακακίου και των πατέρων τής Μονής Βροντά: "η εκκλησία τού αγίου Ιωάννου τού Θεολόγου...διτάς υπείληφε τάς μορφάς, ενοριακής εξουσίας μέρος γενομένη τό πρότερον, είτα δε σταυροπηγιακή αξία τιμηθείσα καί προσηλωθείσα τώ αυτόθι...μοναστηρίω...τού Βροντά καλουμένου, περί ής διένεξις συνέβη μεταξύ τού...αρχιεπισκόπου...κύρ Ακακίου και τών..πατέρων τού αυτού μοναστηρίου, αντιποιουμένων εκατέρων τών μερών τής εκκλησίας ταύτης"³.
Τι είχε συμβεί; Το μετόχι αυτό είχε γκρεμιστεί παλαιότερα. Κάποιοι από τούς κατοίκους των Βουρλιωτών αφαίρεσαν τότε απ΄αυτό, διάφορα αντικείμενα. Οι Πατέρες ανέφεραν την πράξη στο Πατριαρχείο το οποίο εξαπέστειλε την εγκύκλιο τού Μαϊου 1776 με την οποία ο Πατριάρχης Σωφρόνιος ζητούσε την επιστροφή των κλοπιμαίων, διαφορετικά τις κατάρες όλων των προαιωνίων Οσίων και θεοφόρων Αγίων Πατέρων τής εκκλησίας θα ...."τάς αράς πάντων τών απ΄ αιώνος Οσίων και Θεοφόρων τής Εκκλησίας Αγίων Πατέρων έως ού ποιήσωσιν ώς λέγομεν". Κάποιοι κάτοικοι φοβούμενοι τις κατάρες έσπευσαν να υπογράψουν ότι δεν αφαίρεσαν αντικείμενα, όπως επιβεβαιώνεται από άλλο ημικατεστραμμένο έγγραφο που βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη τής Ι.Μητροπόλεως.
|
| (β) Ο ναός στην κυρία όψη του το 1959 |
Το επόμενο έτος ο ναός επισκευάστηκε από τους Πατέρες τής Μονής και τότε ο Αρχιερέας Σάμου Ακάκιος ήρθε σε συμβιβασμό με τον Ηγούμενο Ιάκωβο και τούς Πατέρες να περιέλθει η εκκλησία στη Μονή βάσει τού συμφωνητικού - υποσχετικού γράμματος τού Σεπτεμβρίου 1777: "η αυτή εκκλησία, ερείπιον ούσα, ανεκτίσθη και ανωκοδομήθη δια δαπάνης και εξόδων τού αυτού μοναστηρίου, χαρισθή πάλιν αυτώ" ...θείω ζήλω κινούμενος, καί τής ειρήνης αυτοποιούμενος απέστη τής διακατοχής αυτής, και εχαρίσατο αυτήν τώ Ιερώ ημών μοναστηρίω..."⁴. Ζητούσε δε να συνεχίσουν οι εκεί διαμένοντες καλόγηροι και οι ιερομόναχοι τού ναού, να τού αποδίδουν τα δικαιώματα που απολάμβανε πρότερον από τούς εφημερεύοντες κοσμικούς ιερείς τού ναού. Ο Σωφρόνιος επικύρωσε τις αποφάσεις αυτές, ώστε ο ναός να περιέλθει - με όλα τα κτήματα και τα αφιερώματα που διέθετε, αλλά και με όσα άλλα θα αποκτούσε στο μέλλον - στην ιδιοκτησία τής Μονής που ξόδεψε χρήματα (άσπρα) για την ανακαίνισή του και η οποία θα νέμονταν και θα καρπούνταν ανεμπόδιστα τα προκύπτοντα εισοδήματα και δικαιώματα, εγκρίνοντας συνάμα και τις απαιτήσεις τού Ακακίου.
Ο ΝΑΟΣ
Κατ΄αρχάς δίκλιτος θολοειδής ναός απέκτησε αργότερα κι ένα τρίτο (προς βορράν) ξυλόστεγο κλίτος. Στο Συγγίλιο πάντως τού Ιουνίου 1777 τού Σωφρονίου αναφέρεται: "η εκκλησία τού αγίου Ιωάννου τού Θεολόγου...διτάς υπείληφε τάς μορφάς..."
 |
| Αποτύπωση Κ. Παπαϊωάννου- Π. Βασιλάκη |
Σύμφωνα με την αποτύπωση τού 1957 των Κ.Παπαϊωάννου και Π. Βασιλάκη, τα δύο αρχικά κλίτη έχουν εσωτερικό μήκος περίπου
12,00μ. και πλάτος περίπου 8,00μ., ενώ τα ύψη μέχρι την κορυφή των θόλων
είναι 5,40μ. και 4,70μ.⁵. Οι θόλοι των δύο κλιτών είναι διαφορετικού ύψους. Ο κεντρικός θόλος είναι υψηλότερος σε ένα τμήμα του και ανάλογα διαμορφώνονται και οι στέγες τού ναού. Η επικοινωνία των δύο παλαιότερων κλιτών εξασφαλίζεται με τέσσερις
καμάρες διαφορετικού πλάτους που πλαισιώνονται από πεσσούς. Στις γενέσεις των ανισοϋψών θόλων υπάρχει κοσμήτης.
 |
| (γ) Λεπτομέρεια τής εισόδου και τού καμπαναριού |
Η μεγάλη κόγχη τού Ιερού τού κεντρικού κλίτους εσωτερικά
είναι ημικυκλική. Εξωτερικά η ημικυκλική της κάτοψη διασπάται με
κάθετες στενές προεξέχουσες ζώνες κατά τρόπο που να δημιουργείται μια
πεντάεδρη όψη. Το Ιερό πλαισιώνεται με τις κόγχες
τής πρόθεσης και τού διακονικού. Στο κέντρο υπάρχει φωτοθυρίδα. Το Ιερό
τού νοτίου κλίτους είναι πολύ
μικρό, έκκεντρο και φέρει μόνον την κόγχη τής Πρόθεσης και ένα υποτυπώδες πέτρινο κάθισμα. Το δάπεδο τού ναού είναι
επιστρωμένο από μαρμάρινες πλάκες. Ο ναός είναι κεραμοσκεπής. Στην πρόσοψη τού ναού υπάρχει ένα νεότερο μεγάλο κωδωνοστάσιο χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το παλαιότερο εδράζεται
στην κορυφή τής στέγης τού κεντρικού κλίτους, στην πρόσοψη αυτού. Κάτω
από την προεξέχουσα επιφάνεια έδρασής του υπάρχουν πέτρινα μικρά
φουρούσια και κοσμήτης με διακεκομμένα διακοσμητικά στοιχεία. Ένα
παράθυρο με περιθύρωμα βρίσκεται κάτω από αυτά τα στοιχεία και πάνω από
την είσοδο τού ναού στο κεντρικό κλίτος. Ανάμεσά τους μεσολαβεί μια
μικρή τετραγωνισμένη κόγχη. Τέλος, η είσοδος πλαισιώνεται από δύο
συμμετρικά παράθυρα.
Ο ναός άλλοτε ήταν τοιχογραφημένος. Οι τοιχογραφίες του όμως έσβησαν. Σώζεται μία στο ιερό Βήμα, και κάποιο ίχνος στο νότιο κλίτος.
